Jak połączyć troskę o ludzi z troską o planetę?

Szacuje się, że zanieczyszczenia odpowiadają za około 9 milionów przedwczesnych zgonów na świecie, z czego w 2019 r. aż 6,7 milionów była związana z zanieczyszczeniami powietrza [1]. Chociaż sektor zdrowotny nie jest pierwszym, który przychodzi na myśl, kiedy mowa o ilości emitowanego dwutlenku węgla, to należy pamiętać, że negatywny wpływ branży na środowisko to znaczenie więcej elementów niż sama obsługa szpitali. Za największą część, bo aż za 50% emisji, odpowiada łańcuch dostaw, a szeroko rozumiany transport pacjentów i ich rodzin generuje <10% emisji, a obszar R&D - <5%. [2]

Problem negatywnego wpływu sektora medycznego na planetę coraz częściej wybija się w dyskusjach dotyczących ochrony środowiska. Dzięki temu coraz większa liczba przedsiębiorstw i podmiotów działających w sektorze zdrowotnym za cel stawia sobie osiągnięcie zeroemisyjności. Do realnych i odczuwalnych zmian konieczne jest zintensyfikowanie wysiłków i dostrzeżenie swojej roli w kształtowaniu środowiska, w jakim żyjemy, przez wszystkich interesariuszy – przemysł, świadczeniodawców i świadczeniobiorców, polityków oraz rząd.

Część działań mających na celu przekształcenie sektora ochrony zdrowia w bardziej zrównoważony może być wdrożona już dziś. Świadczeniodawcy mogą wdrożyć plany redukcji emisji związanych z funkcjonowaniem swoich placówek poprzez np. o przejście na energię odnawialną czy optymalizację procesów i zużycie leków oraz wyrobów medycznych, co pozwoli na ograniczenie zużycia plastiku. Zarówno placówki ochrony zdrowia, jak i pacjenci mogą częściej wykorzystywać opiekę wirtualną w procesie leczenia. Ograniczenie konieczności transportu i dostarczania papierowej dokumentacji zmniejsza ślad węglowy placówek i pomaga chronić planetę, a dla pacjentów oznacza możliwość powrotu do zdrowia w bardziej przyjaznym, domowym środowisku.

Wiele do zrobienia mają firmy farmaceutyczne oraz tzw. medtech. Mogą redukować emisyjność poprzez dekarbonizację swoich budynków, czy dobierać dostawców w taki sposób, by ich działania spełniały określone „zielone” standardy.

Innym sposobem jest inwestycja w profilaktykę i wczesną diagnostykę, które będą miały pozytywny wpływ na polepszenie jakości opieki oraz zdrowie jednostki i społeczeństwa, zmniejszając zapotrzebowanie na opiekę zdrowotną [3]. Dzięki wykorzystaniu w całej ścieżce pacjenta wyrobów medycznych spełniających warunki EcoDesign świadczeniodawcy nie muszą wybierać między opieką zdrowotną wysokiej jakości i ochroną planety. Projektując swoje urządzenia, Philips dąży do redukcji zużycia materiałów, w tym tych najbardziej cennych, czyli nieodnawialnych surowców naturalnych. Sprzęt medyczny ma być trwały i łatwy do naprawy, by maksymalnie wydłużyć jego żywotność i zminimalizować ilość odpadów. Ważne, by był również energooszczędny, bo to pozwala z jednej strony na redukcję emisji CO2, z drugiej na zmniejszenie kosztów eksploatacji. Istotną kwestią jest też minimalizacja emisji szkodliwych substancji chemicznych.

Już na etapie projektowania firma myśli o całym cyklu życia produktu, aż po jego utylizację. Decyduje się na wybór łatwych do recyklingu części, określa metody odnawiania produktu i odzyskiwania podzespołów. Zmniejszają też wykorzystanie niepotrzebnych opakowań [4].

- Widzimy, że rośnie liczba świadomych i odpowiedzialnych przedsiębiorców, którzy zrównoważonego rozwoju nie traktują już jako opcję, ale konieczność. To podejście jest spójne z wizją Philips, który projektując swoje urządzenia łączy troskę o pacjenta z troską o środowisko - mówi Michał Kępowicz, dyrektor ds. Relacji Strategicznych i Market Access Leader w Philips Polska.

Przykładem łączenia sił w trosce o dobro planety i pacjenta może być partnerstwo firmy Philips z Champalimaud Clinical Center w Lizbonie. Współpraca między podmiotami opiera się na wspólnym zaangażowaniu w działania na rzecz łagodzenia zmian klimatu, w oparciu o wykorzystanie zasad gospodarki obiegu zamkniętego i usprawnienie procesów poprzez cyfryzację. Jej efektem ma być 50% redukcja śladu węglowego szpitala, pochodzącego z użytkowania sprzętu do obrazowania medycznego do 2028 roku. Realizacja celu będzie możliwa dzięki wdrożeniu szeregu praktycznych innowacji i rozwiązań, w tym m.in. modernizacji sprzętu medycznego, przedłużeniu jego okresu eksploatacji czy cyfryzacji procesów. W planach jest wymiana rozwiązań na bardziej energooszczędne, które zużywają nawet o 62,5% mniej energii czy też uniezależnienie się placówki od zasobów naturalnych poprzez instalację rezonansu z obsługą bezhelową. Stosowany sprzęt zostanie odebrany ze szpitala i zutylizowany w taki sposób, by uniknąć składowania odpadów na wysypiskach. Działania takie umożliwią klinice polepszenie jakości świadczonej opieki, czyniąc ją bardziej zrównoważoną [6].

Philips kontynuuje prace nad poszerzaniem portfolio o jeszcze bardziej nowoczesne i pro środowiskowe rozwiązania i usługi. Do takich należy wspomniany wcześniej rezonans z obsługą bezhelową, który zrewolucjonizował myślenie o tego typu technologiach. Standardowe rezonanse wykorzystują skroplony hel do chłodzenia cewek wytwarzających pole magnetyczne. Przeciętny skaner do działania potrzebuje aż 1500 litrów surowca. Rezonans z obsługą bezhelową pozwala na ograniczenie zużycia helu do jedynie 7 litrów. Philips szacuje, że wdrożenie rozwiązania pozwoliło od 2018 r. zaoszczędzić ponad 1,9 miliona litrów helu [7]. To ważne, biorąc pod uwagę fakt, że hel jest nieodnawialnym zasobem naturalnym, a konsekwencje jego wykorzystania mogą być bardzo dotkliwe. Warto zaznaczyć, że mieszanka helu z tlenem jest stosowana m.in. w leczeniu wcześniaków z zespołem zaburzeń oddychania [8].

Philips wierzy, że osiągnięcie zerowej emisji netto przez szpitale i przedsiębiorstwa nie jest możliwe bez zmiany podejścia do myślenia o cyklu życia produktu. Firma do 2025 roku stawia sobie ambitny cel: wygenerowanie 25% sprzedaży z produktów i rozwiązań stworzonych w ramach cyrkularnego modelu biznesowego, a także wdrożenie praktyk obiegu zamkniętego do zakładów, w tym nieprodukcyjnych [9]. Dzięki programom odbioru i wymiany sprzętu, w ubiegłym roku firma ponownie wykorzystała 79% materiałów ze zwróconych w ramach renowacji rozwiązań, unikając w ten sposób 400 ton odpadów i zmniejszając zapotrzebowanie na materiały pierwotne. Biorąc pod uwagę, że w Wielkiej Brytanii 10% gazów cieplarnianych emitowanych w wyniku działań publicznej opieki zdrowotnej pochodzi z zakupu nowego sprzętu medycznego, możliwość przedłużenia jego żywotności, modernizacji i renowacji może mieć realne przełożenie na wpływ tej organizacji na środowisko [10].