Co to jest kserostomia i czym się objawia?

Co to jest kserostomia?

Kserostomia to – mówiąc potocznie – uczucie suchości w ustach. Najprawdopodobniej zna je każdy, komu zdarza się zbyt długo mówić, pić kawę, jeść słone przekąski albo się denerwować. To częsta przypadłość, o której przygotowaliśmy osobny artykuł. W przeciwieństwie to chwilowego braku śliny, kserostomia to długotrwałe uczucie suchości, na które nie pomaga szklanka wody.

Kserostomia może być samodzielną jednostką chorobową albo symptomem procesu chorobowego. W zależności od przyczyny suchości, rozróżniamy dwa jej rodzaje:

• prawdziwą (xerostomia vera) - powstaje w wyniku upośledzenia aktywności wydzielniczej gruczołów ślinowych, co może być efektem na przykład urazu mechanicznego lub zaburzeń autonomicznego układu nerwowego;
• rzekomą (xerostomia spuria) - zaburzenie układu nerwowego wegetatywnego. Ślinianki działają prawidłowo, ale ślina traci swoje właściwości i błona śluzowa jamy ustnej staje się sucha, lepka i wrażliwa.

Szacuje się, że co dziesiąta osoba cierpi na kserostomię, a szczególnie narażone są na nią osoby starsze ze względu na przyjmowane leki i współistniejące choroby.

Jakie są przyczyny kserostomii?

Pozornie niegroźna suchość w ustach, jeśli utrzymuje się długo, może być objawem choroby, ale może też spowodować problemy – dlatego nie można tej dolegliwości lekceważyć. Czym może być spowodowana suchość w ustach?

• stosowaniem niektórych leków, m.in. moczopędnych, obniżających ciśnienie krwi i przeciwdepresyjnych;
• chorobami takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzyca lub nadczynność tarczycy;
• leczeniem onkologicznym;
• alergiami;
• niedoborami żywieniowymi;
• odwodnieniem;
• paleniem tytoniu;
• stosowaniem pełnych protez zębowych;
• oddychaniem przez usta, które może mieć różne przyczyny, np. choroby dróg oddechowych.

Do czego służy ślina?

Ślina to biologiczny płyn składający się w 99% z wody. Wydzielają ją ślinianki, by ułatwiała przełykanie i rozpoczynała proces trawienia pokarmów, zapewniała nawilżenie tkankom jamy ustnej i chroniła zęby. Przepływ śliny pomaga w usuwaniu bakterii i grzybów, więc jej brak lub niedobór zwiększa tworzenie płytki nazębnej, co jest pierwszym krokiem do chorób przyzębia oraz próchnicy. Warto przeczytać artykuł o chorobach jamy ustnej, by lepiej zrozumieć proces ich powstawania i rolę, jaką odgrywa w tym płytka nazębna.

Po czym poznać, że śliny jest za mało? Na uczucie suchości w jamie ustnej składa się kilka różnych objawów:

• ciągłe pragnienie;
• spierzchnięte, pękające wargi;
• pieczenie lub ból języka i jamy ustnej;
• zaburzenia w odczuwaniu smaku;
• trudności z przełykaniem i mówieniem;
• zmiana koloru błony śluzowej - najczęściej robi się niemal biała;
• owrzodzenia błony śluzowej i zakażenia bakteryjno-grzybiczne;
• brzydki zapach z ust.

Kserostomia potrafi na tyle zakłócić normalne funkcjonowanie, że na liście jej objawów znaleźć można też utratę wagi wynikającą z problemów z przełykaniem, a więc z jedzeniem, oraz próchnicę.

Jak leczyć kserostomię?

Rozwiązanie problemu suchości w jamie ustnej wymaga przede wszystkim zdiagnozowania, co zakłóca pracę ślinianek. Jeśli to leki – warto rozważyć ich zmianę. Jeśli choroba – konieczne jest wdrożenie jej leczenia. Zacząć najlepiej od wizyty u stomatologa, który za pomocą wywiadu może zaproponować leczenie lub zasugerować wizytę u innego specjalisty. W toku diagnozowania można wykonać sialometrię – badanie polegające na mierzeniu szybkości i ilości wydzielania śliny.

Jak jeszcze można sobie pomóc? Podstawowym domowym sposobem łagodzenia objawów kserostomii jest ssanie kostek lodu, które pobudzają pracę ślinianek. Podobnie działa guma do życia, jednak trzeba uważać, by zbyt częstym lub zbyt długim żuciem nie zaszkodzić stawom skroniowo-żuchwowym. Pomocne bywają substytuty śliny, które można kupić w aptece. Konieczne jest popijanie wody w trakcie jedzenia, by ułatwić sobie przełykanie. Woda popijana małymi łykami przez cały dzień powinna pomóc w złagodzeniu dyskomfortu.

Sucho w ustach? Zadbaj o zęby

Dbanie o zęby w przypadku kserostomii jest kluczowe. Z jednej strony mogą one ucierpieć w konsekwencji braku śliny, z drugiej strony – choroby zębów i przyzębia potęgują dyskomfort w ustach. Podstawą jest regularne, dokładne mycie zębów, by płytka nazębna nie pozostawała na nich zbyt długo. Gdy potrzebna jest najwyższa skuteczność, sięgnąć trzeba po najlepsze narzędzia o działaniu potwierdzonym przez badania kliniczne – szczoteczki soniczne Philips Sonicare.

Najbardziej zaawansowana szczoteczka Philips Sonicare - Prestige 9900 usuwa do 20x więcej płytki nazębnej[disclaimer:1]. W zestawie ze szczoteczką znajduje się podróżne etui, którego niewielki rozmiar pozwala zabierać szczoteczkę ze sobą do pracy lub na spotkania. Etui służy też do ładowaniu szczoteczki przez USB, dzięki czemu można mieć pewność, że zawsze będzie gotowa do pracy.

Suchość w ustach to dyskomfort na co dzień, który szybko może wywołać kolejne przykre konsekwencje dla zdrowia. Jeśli można im zapobiec, z pewnością warto to zrobić.

Przeczytaj również: Leukoplakia - czym jest, objawy, jak ją wyleczyć